Święto Wielkiej Nocy – jako pamiątka śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa jest obchodzona jako święto religijne oczywiście tylko w kulturach, w których wyznawane jest chrześcijaństwo.
W kościele prawosławnym Wielkanoc – Woskresienie – święto Paschy - obchodzona jest zwykle kilka dni później, niż w tradycji polskiej, co wynika z różnic stosowanych kalendarzy. Wprowadzenie nowego kalendarza w XVI w. przez papieża Grzegorza XIII nie zostało przyjęte w całym świecie chrześcijańskim. Od tego czasu terminy świąt są rozbieżne. W 2015 r. Pascha w kościele prawosławnym przypada na 12 kwietnia. Uroczyste nabożeństwo Jutrzni – obchodzone w nocy z soboty na niedzielę (bardzo podobne do Rezurekcji obchodzonej w Polsce wczesnym rankiem w niedzielę) zawiera piękny element, gdy po trzykrotnym procesyjnym okrążeniu cerkwi kapłan uderza trzy razy w drzwi świątyni – co ma symbolizować odrzucenie kamienia sprzed grobu Chrystusa po zmartwychwstaniu.
W innych religiach obchodzone są święta, które niosą podobne przesłanie – koncepcję odnowy, nowego początku, lub są wspomnieniem ofiary.
W kulturze perskiej (dziś terytorium zajmowane w większości przez Iran) obchodzony jest Newruz (Newroz, Nauruz) – perski nowy rok, obchodzony właśnie na wiosnę (zwykle pierwszego dnia wiosny). To święto odrodzenia, początku wiosny i nowej energii. Zgodnie ze zwyczajem skacze się wówczas przez ognisko, aby zapewnić sobie pomyślność i siłę oraz oczyścić się z negatywnych emocji czy chorób. Ludzie bawią się, tańczą, zakładają kolorowe stroje. Samo słowo Newruz oznacza „Nowy Dzień”.
Główna myśl święta to odnowa, ale też przebaczenie – wybaczenie doznanych krzywd i szukanie przebaczenia u tych, których się skrzywdziło.
Święto ma dodatkowe znaczenie dla Kurdów – zarówno w Syrii, jak Turcji, niesie przesłanie polityczne – symbolizuje nadzieję na wolność i uzyskanie przez naród państwowości.
Obchodzone jest też w krajach, które w przeszłości były pod kulturowym (co najmniej) wpływem Persji: Afganistanie, Tadżykistanie, Azerbejdżanie, Turkmenistanie, Kazachstanie, Tatarstanie, Sudanie, Pakistanie, Indiach, Bangladeszu, Bhutanie, Nepalu i Tybecie, a także na Zanzibarze, na Bałkanach i Kaukazie, krajach Bliskiego Wschodu, w Chinach i Ameryce Północnej (to już za sprawą społeczności imigrantów).
W kulturze żydowskiej obchodzone jest Pesach – Święto Przaśników, obchodzone przez 7 dni (w 2015 roku przypada na czas 4-11 kwietnia). Słowo „Pesach” oznacza „przejście”. Święto upamiętnia wyzwolenie narodu żydowskiego spod niewoli egipskiej. Pierwszego dnia święta Paschy ortodoksyjna rodzina spożywa posiłek taki, jak opisany w biblijnej Księdze Wyjścia – pieczonego barana lun kozła, a także chleb pieczony bez zakwasu (czyli przaśny) i gorzkie zioła. To z okazji Pesach Jezus świętował z uczniami podczas Ostatniej Wieczerzy.
Przygotowania do obchodów święta zaczyna się od gruntownych porządków i usunięcia z domu wszystkiego, co nie jest koszerne. Religijni Żydzi „odsprzedają” wówczas tymczasowo swoje niekoszerne, ale przydatne, rzeczy gojom – tylko na czas Pesach.
Podobnie jak w tradycji chrześcijańskiej święto poprzedza post. Ciekawy jest zwyczaj nalewania kielicha wina dla proroka Eliasza (przypomina się puste miejsce przy stole, jakie w tradycji chrześcijańskiej pozostawiane jest dla nieznajomego wędrowca). W pierwszy i ostatni dzień Pesach obowiązuje zakaz pracy.
Id-al-Adha (Iid-ul-Adha, Eid-ul-Adha) to Święto Ofiarowania, obchodzone w całym świecie muzułmańskim (na zakończenie pielgrzymki do Mekki). Nie niesie przesłania odnowy czy nowego życia – ale podobnie jak chrześcijańskie święto Wielkiej Nocy jest wspomnieniem ofiary – czy okazaniaposłuszeństwa Bogu przez Proroka Abrahama, który na wezwanie Boga gotów był złożyć w ofierze syna. Zgodnie z tekstem znanym też chrześcijanom ze Starego Testamentu Bóg w ostatniej chwili powstrzymał ojca przed złożeniem ofiary z syna, a na ołtarzu złożono ofiarę z owcy.
W dzisiejszych czasach muzułmanie na całym świecie składają swe ofiary ze zwierząt (owcy, barana, krowy, wielbłąda) poprzez rytualny ubój, dzieląc mięso na trzy części pomiędzy rodzinę, dalszych krewnych i przyjaciół, a część przeznaczając dla biednych. W 2015 roku święto przypada na 23 września, jest obchodzone przez trzy dni.
W Indiach i Nepalu hucznie i kolorowo obchodzone jest święto Holi – hinduistyczne święto radości i wiosny, obchodzone w 2015 roku 6 marca, najbardziej znane z powodu zwyczaju obsypywania się wzajemnie kolorowymi proszkami. Przewodnią myślą święta jest radość, przebaczenie, zapomnienie doznanych krzywd – w tym sensie otwieranie nowego rozdziału w życiu.
Dla wyznawców Lamaizmu święto odnowy, oczyszczenia, świeżości to Losar – czyli Nowy Rok, obchodzony w Tybecie w lutym. Ważnym elementem święta są porządki, odświeżanie budynków, zakładanie nowych ubrań – wszystko to ma przypominać o tym, że zaczyna się nowe. To święto radości, tańców, uczt. Czas spędza się w gronie rodziny, kolejne dni – z przyjaciółmi.
Songkran – buddyjski festiwal obchodzony w dniach 13-15 kwietnia w Tajlandii, Indiach, innych wspólnotach buddyjskich, przypomina koncepcję odnowy, oczyszczenia; samo słowo songkran oznacza „przejście” (ale chodzi o ruch słońca). Zaczyna się od porządków, sprzątania, czyszczenia domów, zakładania nowych ubrań. Elementem obchodów jest opryskiwanie się wodą (tradycyjnie perfumowaną, dziś strumieniami bez perfum, za to w znacznych ilościach - w Chinach święto nosi nazwę „Święto Lania Wody”). Oblewanie wodą ma zmywać grzechy i oczyszczać. Ciekawym elementem jest wypuszczanie w czasie tego święta rybek ze stawów do rzek – ludzie przenoszą je w misach czy dzbanach – stawy wysychają z powodu upałów, ewakuacja rybek ratuje im życie.
Agnieszka Kosowicz, Fundacja Polskie Forum Migracyjne